کروزولیک اسید و درمان دیابت نوع۲

دیابت از جمله بیماری‌های متابولیک است که مشخصه آنها افزایش مزمن قند خون و اختلال در متابولیسم کربوهیدرات، چربی و پروتئین می‌باشد. این بیماری پلی‌ژنتیک و چند عاملی است که علاوه بر استعداد ژنتیکی، عوامل محیطی (چاقی، تغذیه و فعالیت جسمانی) نیز در ایجاد آن نقش دارد و در نتیجه وجود اختلال در ترشح انسولین، عملکرد انسولین و یا هر دو ایجاد می‌شود. بنابراین برای سلامت بدن انسان ضروری است که میزان قند خون در محدوده طبیعی حفظ شود، زیرا هیپرگلیسمی می‌تواند موجب آسیب به اختلال عملکرد پروتئین و استرس اکسیداتیو ناشی از گلیکوزیلاسیون غیر اختصاصی شود. تولید بیش از حد گلوکز در کبد عامل اصلی هیپرگلیسمی در بیماران دیابتی است. بنابراین، کاهش نوگلوکززایی (gluconeogenesis) بیش از حد کبد یک هدف بالقوه برای درمان اختلالات متابولیکی گلوکز است.

دیابت نوع۲ به عنوان یک بیماری همه گیر، که با افزایش قابل توجهی از هزینه‌های اجتماعی و مالی همراه می‌باشد، علت شیوع بسیار بالا مرض‌ها و مرگ و میر در جهان است. گزارش شده است که میزان مرگ این بیماران ۲ تا ۸ برابر بیشتر از بیماران مبتلا به بیماری قلبی عروقی می‌باشد. در حال حاضر بسیاری از داروهای درمانی برای درمان دیابت نوع۲، مانند سولفونیلورها و داروهای با پایه گوانیدین، عوارض جانبی مانند نفخ، اسهال و … را نیز به همراه دارند. بنابراین به ترکیبات زیست فعال گیاهان دارویی که منجر به کنترل سطح گلوکز و کاهش خطر عوارض می‌شوند، بسیار توجه شده است.

محصولات بیولوژیکی مشتق شده از گیاهان که دارای مزایایی ازجمله در دسترس بودن مواد، مقرون به صرفه بودن، نسبتا ارزان، بدون یا دارای عوارض جانبی کمی هستند به عنوان یک منبع امیدبخش جهت طراحی عوامل موثر درمانی بر بیماری‌های کشنده از جمله سرطان، قلب و عروق و دیابت شیرین می‌باشند. در میان ترکیبات طبیعی، تری‌ترپروئید‌ها دارای ویژگی‌های مختلف درمانی از جمله فعالیت هیپوگلیسمی می‌باشند. گزارش شده است که ترپنوئید‌ها بر ترکیبات کاهش دهنده گلوکز خون با افزایش حساسیت به انسولین، افزایش ترشح انسولین، جلوگیری از فعالیت پروتئین تیروزین فسفاتاز ۱ بی، آلفا-گلوکوزیداز، آلدوز ردوکتاز و فعالیت دیپپتیدیل پپتیداز ۴ به منظور کاهش بیشتر تجزیه گلیکوژن کبدی و گلوکونوژنز موثرند.

کروزولیک اسید (C30H48O4) یک تری‌ترپن پنج حلقه‌ای طبیعی است که در گیاهان دارویی سنتی آسیایی مانند گونه‌های توری، گونه ازگیل ژاپنی، گونه Tiarella polyphylla و … کشف شده است. که توجهات زیادی را به فعالیت‌های آنتی دیابتیک و فعالیت ضد اکسیداتیو لیپیدی خود در برخی آزمایشات حیوانی و آزمایشات بالینی، از جمله توسعه متابولیسم گلوکز با کاهش مقاومت به انسولین در موش‌ها و کاهش میزان گلوکز در انسان، جلب کرده است.

فسفوانول‌پیروات کربوکسی کیناز (PEPCK) آنزیم محدود کننده سرعت گلوکونوژنز است. بیان بیشتر ژن PEPCK در کبد در بیشتر مدل‌های دیابت وجود دارد و تصور بر این است که بیان بیش از حد PEPCK به افزایش قند خون کبد در این بیماری کمک می‌کند. غلظت‌های مختلف کروزولیک اسید باعث افزایش مصرف گلوکز می‌شود که می‌تواند باعث کاهش تخریب گلیکوژن شود و بیان بیش از حد PEPCK را مهار می‌کند.

در آزمایشی اثر کروزولیک اسید استخراج شده از برگ‌های گیاه ازگیل ژاپنی در کاهش قند خون مورد بررسی قرار گرفت. ازگیل ژاپنی گیاهی با نام علمی L. Eriobotrya japonica، متعلق به خانواده گلسرخیان می‌باشد. درخت ازگیل همیشه سبز و بومی مناطق جنوب شرقی چین است و در زمانهای بسیار قدیم به ژاپنی‌ها معرفی شده است. این گیاه در ایران نیز پرورش داده می‌شود. نتایج نشان داد که کروزولیک اسید می‌تواند منجر به بهبود اختلال گلوکز، هیپرلیپیدمی و مقاومت به انسولین در مدل‌های دیابت نوع۲ شود. این امر بر کاهش بیان PEPCK و دیگر ژن‌های متابولیسم کربن، استرس اکسیداتیو و التهاب مرتبط با دیابت نوع۲ متکی بود. از این رو؛ کروزولیک اسید ممکن است یک عامل امیدوار کننده در درمان دیابت نوع۲ باشد که در در مورد ایمنی و کارآیی آن باید آزمایشات بالینی انجام شود.

Xu, S., Wang, G., Peng, W., Xu, Y., Zhang, Y., Ge, Y., … & Gong, Z. (2019). Corosolic acid isolated from Eriobotrya japonica leaves reduces glucose level in human hepatocellular carcinoma cells, zebrafish and rats. Scientific reports, 9(1), 4388. https://doi.org/10.1038/s41598-019-40934-7

همتیار، س.، حجتی، م.، جوینده، ح. و برزگر، ح. ۱۳۹۶٫ مطالعه ترکیبات شیمیایی ازگیل ژاپنی و استخراج پلی‌ساکارید آن به عنوان یک ترکیب ضد اکسایشی. نشریه پژوهش‌های صنایع غذایی، ۲۷ (۱): ۱۷۱-۱۸۱٫

بهاری، ص.، فرامرزی، م.، اعظمیان جزی، الف. و چراغ چشم، م. (۱۳۹۳). تأثیر یک دوره تمرین مقاومتی بر سطوح استراحتی شاخص‌های التهاب کبدی و مقاومت به انسولین زنان دیابتی نوع ۲٫ ارمغان دانش، ۱۹(۵): ۴۵۰-۵۶۱٫

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *