انار شیطان

انار شیطان (Tecomella undulate (Roxb.) Seem.) گیاهی از تیره‌ پیچ‌اناری (Bignoniaceae) می‌باشد.

انار شیطان در ایران

در زبان فارسی انار شیطان، سمنگ، گل پرک، پریوک و … نامیده می‌شود. در مناطق جنوبی کشور و در استان‌های بوشهر، فارس و هرمزگان می‌روید. بیشترین پراکنش آن در ایران در دشت گلپرکی دلفارد (جیرفت استان کرمان) با وسعت حدود ۵۰ هکتار که بیشترین منطقه رویشی آن و بزرگترین ذخیره‌گاه ژنتیکی در ایران و در خاورمیانه می‌باشد. این گیاه می‌تواند از طریق بذر و قلمه تکثیر شود. با وجود بی‌دانگی این گیاه در دشت گلپرکی و سایر مناطق رویش آن در جیرفت، گزارشاتی وجود دارد که در برخی مناطق ایران از جمله بوشهر گیاه بارور بوده و بذر تشکیل می‌دهد. این گونه دارای تیپ درختی به ارتفاع معمول ۸-۵ متر که تاج پوشش آن وسیع و متراکم است. در اواخر اسفند ماه برگ‌های بسیار کمی از سال قبل روی گیاه وجود دارد که همراه با برگ‌های در حال تشکیل جدید دیده می‌شوند بنابراین می‌توان این درخت را نیمه خزان‌شونده نامید. برخی محققان آن را خزان‌کننده و برخی همیشه سبز نامیده‌اند.

خانواده پیچ اناری دارای ۱۰۰ جنس و ۸۰۰ گونه است که از ۴ جنس موجود آن در ایران فقط گونه T. undulate بومی ایران است که در خاک‌های لومی شنی با ۸-۵ :pH می‌‌روید. بیان شده است که پروتوژینی و نیز محدودیت گرده‌ و احتمالا پلی‌پلوئید بودن این گیاه موجب عدم باروری این گیاه باشد. به دلیل اهمیت رویش این گیاه در مناطق خشک و بیابانی، مقاومت بالای آن در این شرایط، نقش آن در احیای خاک، ایجاد گل‌های بسیار زیبا و جذاب به طوری که می‌توان در پار‌ک‌ها و فضای سبز از آن استفاده نمود؛ چوب مقاوم با رنگ‌پذیری و جلاپذیری بالای آن و خواص دارویی اجزای مختلف آن، مورد توجه قرار گرفته است.

برای این گیاه فعالیت‌های دارویی مهمی مانند ضدباکتری و ضد سرطانی؛ و استفاده از آن در درمان برخی بیماری‌ها مانند سیفلیس، تورم، سوزنک، لوکودرما، اگزما، درمان بیماری‌های طحال، یرقان، هپاتیت، ایدز و … گزارش شده است. لاپاکول ترکیبی است که در پوست داخلی ساقه این گیاه شناسایی شده که یک نفتوکوئینن با فعالیت ضد سرطانی، ضد باکتری، ضد قارچی، ضد موریانه و ضد ویروسی می‌باشد. به علاوه حضور ساپونین‌ها، فلاونوئیدها، کومارین‌ها و دیگر آنتی‌بیوتیک‌های طبیعی در عصاره گیاهی آن گزارش شده است.

انار شیطان در هند

این گیاه در هند به طور معمول به نام Rohida یا ساج بیابان به عنوان یک درخت مهم خزان کننده، زینتی و دارویی شناخته شده است. همچنین به عنوان یک درخت همیشه سبز که در مناطق گرمسیری رشد می‌کند و ممکن است به ارتفاع ۱۲ متر و قطر آن ۴/۲ متر برسد.  بیان شده است که گونه T. undulata محدود به بخش‌های خشک عربستان، جنوب پاکستان و شمال غربی هند است. در هند، به طور طبیعی در ماهاراشترا، گجرات، راجستان، پنجاب و هاریانا یافت می‌شود.

در پژوهشی در سال ۲۰۱۸ پاسخ این گیاه به تست‌های آلکالوئیدها، کربوهیدارت، فنل‌ها، تانن‌ها، و کوئینون‌ها مثبت بوده است و همچنین ۲۴ ترکیب گیاهی فعال در آن تشخیص داده شد. فعالیت‌های ضد باکتری، ضد قارچی، ضد ویروسی، ضد بارداری، کاهش قند خون، آرام بخش سیستم عصبی مرکزی، جلوگیری از آسیب به کبد، کاهش دهنده فشار خون، آرام‌بخش عضلانی، کاهش دهنده فعالیت قلب، ادرار آور و ضد دردی از این گیاه گزارش شده است.

منابع

رضانژاد، ف. ۱۳۹۳٫ زیست‌شناسی گل در انار شیطان (Bignoniaceae). مجله پژوهشهای گیاهی (مجله زیست شناسی ایران)، ۲۷ (۴):۶۶۰-۶۴۷٫

رضانژاد، ف.، صابری، الف. و نژادعلیمرادی، ف. ۱۳۹۷٫ ریخت شناسی، بوم شناختی و تکثیر گیاه در معرض خطر گل پرک یا انار شیطان (.Bignoniaceae (Tecomella undulata (Sm.) Seem در دشت گل پرکی جیرفت. زیست شناسی تکوینی، ۱ (۳): ۱۴-۱٫

محسن‌زاده، س.، امیری، ع. و صیادنیا طیبی، ن. ۱۳۸۹٫ استخراج لاپاکول از پوست داخلی ساقه گیاه انار شیطان (Tecomella undulate (Roxb.) Seem.). تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، ۲۶ (۱): ۱۲۰-۱۱۴٫

Keshari, P. (2018). Comparative pharmacognostic evaluation of Tecomella undulata and Rhododendron arboreum as two different sources of Rohitaka. International Journal of Green Pharmacy (IJGP), 12 (4): 242-252. DOI: http://dx.doi.org/10.22377/ijgp.v12i04.2200

کپی از مطالب فقط با ذکر منبع و لینک به سایت (herbking.ir) مجاز است.

2 دیدگاه در “انار شیطان

  • خرداد ۴, ۱۳۹۸ در ۱:۴۶ ب.ظ
    Permalink

    ببخشید میتونم مطلب رو بردارم ؟ در ذکر منبع فقط اسم سایت رو بیارم کافیه آیا ؟

    پاسخ دادن
    • خرداد ۶, ۱۳۹۸ در ۱۰:۰۸ ق.ظ
      Permalink

      سلام
      بله، فقط لینک دهی به این صفحه فراموش نشود.
      تشکر

      پاسخ دادن

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *